Nadat ik op de Havo gedwongen was tot het lezen van Nederlandse literatuur terwijl ik daar helemaal niet klaar voor was, heeft het tien jaar geduurd eer ik weer een boek las. Ik had een hekel aan mijn leraar Nederlands, en ik heb geleden onder zijn bewind. Het doel dat werd beoogd, werd niet alleen niet bereikt, integendeel. Ik keerde mij af van literatuur. Als jongen van 17 was ik daar bepaald niet klaar voor. Ik begreep de jeugdige frustraties van onze grootste schrijvers niet, en al helemaal niet meer na de uitleg van mijn leraar.
Ik heb sinds een half jaartje een collega die bij mij in een gesprek van vijf minuten meer bereikte dan die hele Havo. Hij interesseerde mij ineens weer voor onze schrijvers. Er schoten een paar titels van standaardwerken door mijn hoofd die ik nog nooit gelezen heb. En zonder dat ik daaraan begonnen ben, had ik vandaag een korte conversatie met meneer de P. -sommigen zullen hem nog kennen- die mij vertelde over grote literatuur, de Russische. Ik informeerde bij mijn andere collega, een Russische en zij raadde mij Master en Margarita van Boelgakov aan.
Ik googelde en zag dat ik hier te maken had met een van de beste romans van de 20e eeuw. Loop ik nu te hard van stapel en moet ik eerst eens voorzichtig met Reve beginnen, of ben ik klaar voor Boelgakov? Of heeft een Nederlandse vertaling vanuit het Russisch geen zin omdat je dan de essentie mist? Mijn Russische collega vertelde dat het Russisch meer manieren heeft om je te uiten dan het Nederlands. Ze noemde een Russich woord dat het midden hield tussen lief en aardig. Ik bedankte haar, want hoewel ik het niet verstond, begreep ik wel de klank en deed net of het tegen mij was.