Ik werd aan het denken gezet over het begrip vrije geest. Dit naar aanleiding van iemand die zijn eigen irritante gedrag verwarde met het hebben van een vrije geest. Als iemand aan anderen duidelijk moet maken dat hij een vrije geest heeft, dan weet je eigenlijk al genoeg. Dit is iemand die loopt binnen de gebaande paden van een ter discussie staand visionair.
Vroeger was er een reclame op de radio die een tafereeltje schetste van een jongeman die dwars was op school en waarmee volgens de leraren geen land te bezeilen was. Vervolgens spoorde de reclame het bedrijfsleven aan om zulk talent in dienst te nemen, zonder dat duidelijk werd welk talent precies bedoeld werd. Volgens mij was het een reclame van een opleider. Het viel mij op dat het irritante gedrag in één klap werd uitgelegd als talent, en dat hardwerkende leraren in één klap werden weggezet als brave burgermannen die niets anders konden dan binnen de hokjes denken. De reclame was waarschijnlijk bedoeld om irritante, talentloze jongetjes aan te sporen daar vooral mee door te gaan, en zich aan te melden bij de reclamemakende opleider, hun geld aan hen af te dragen, een flutdiploma te halen en het bedrijfsleven wijs te maken dat daar de echte talenten vandaan kwamen. Of zoals Youp van het Hek zei over Emile Ratelband: ik vind het toch knap dat je een zaal vol boerenlullen met een hondenkop kunt laten zeggen: “ik ben geen boerenlul, en ik heb geen hondenkop.”
Als ik er over nadenk, denk ik wel wat vrije geesten te kennen of gekend te hebben. Ik denk dat met een vrije geest bedoeld wordt iemand die nadenkt over het leven. Die geestelijk onafhankelijk is en die niet overal zijn zegje wil doen of zijn oordeel klaar heeft. Iemand die tevreden is met basisbehoeften en gelukkig wordt van ietsje meer. Iemand die niet ieders goedkeuring nodig heeft om zich zeker te voelen. Als hij zijn mening geeft zal daar veelal om gevraagd zijn. Ik zal mij aangetrokken voelen tot een vrije geest. Tenminste, als mijn omschrijving van de vrije geest klopt natuurlijk. Als toch die boerenlul met die hondenkop in dat zaaltje bedoeld wordt, dan niet.


