Het programma kunststof op radio 1 vind ik nou niet echt onmisbaar. Vaak luister ik wel even als ik in de auto zit, maar het is toch niet vaak dat ik zo geboeid zit te luisteren als vanavond. Ik vond het jammer dat ik al thuis was, want het programma was nog niet afgelopen. Gast was Arjan Postma, boswachter van beroep. Een man met hart voor de zaak. Ik mocht vandaag wat vertellen aan twee nieuwe medewerkers over de rol van de afdeling finance binnen ons bedrijf, dat gaat toch een stuk minder enthousiast. Arjan vertelde een verhaal over de koolmees. De koolmees is geen lieverdje. Volgens Postma is de koolmees op de evolutionele ladder aan het veranderen in een roofvogel. In geval van honger vliegen ze een grot binnen en pikken daar vleermuizen dood om zich te goed te doen aan hun hersenen. Een mens doet niet veel anders, ik weet alleen niet of je nu ook kunt zeggen dat mensen in roofdieren aan het veranderen zijn.
Maar de koolmees heeft een enorme drang tot doorgeven van genen. Het is het verhaal van het vrouwtje, de sukkelman en de machoman. Het vrouwtje zoekt een sukkelman uit om voor haar jongen te zorgen, want dat kan ze niet alleen. Zo zitten er in een gebied van een hectare ongeveer tien vrouwtjes met een sukkelman opgescheept. De sukkelman is een expert in het zorgen voor jongen, daarom duldt het vrouwtje hem ook. Hij mag zelfs met haar paren. Maar nu komt het. In het midden van die hectare staat een boom, en daarin woont één enkele machoman. Na de paring van de sukkelman en het vrouwtje, rolt de sukkelman richting zijn kant van het bed en valt in slaap. Het vrouwtje kan met een speciale anti-conceptie beweging de bevruchting ongedaan maken en vliegt dan razendsnel naar de machoman om zich te laten bevruchten. De sukkelman heeft niks door en zal zorgen voor de jonkies in de veronderstelling dat ze van hem zijn. Ook hier een grote overeenkomst met de mens.
Een prachtig verhaal, en niet alleen een verhaal want zo schijnt het echt te gaan. Ik had het wel eens vaker gehoord. Het vrouwtje moet het vreemdgaan met de machoman stiekem doen. Als de sukkelman het ziet, gaat hij weg bij haar. Zo’n sukkel is het op de keper beschouwd dus ook weer niet. Er is sprake van een win-win-win situatie. Het vrouwtje krijgt de sterkste jonkies, de machoman geeft zijn genen door en de sukkelman mag paren en heel soms mislukt de anti conceptie en worden alsnog de sukkelige genen doorgegeven. Want anders zouden er geen sukkelmannen meer geboren worden en zou het koolmeesras uitsterven. Prachtig en hoe krijg je het allemaal zo waterdicht gespijkerd! Maar waar ik nu geen antwoord op kreeg: hoe weet het vrouwtje waar haar jongen vandaan komen? Hoe weet de machoman dat hij zijn genen doorgeeft? En hoe weet de sukkelman als hij gezien heeft dat het vrouwtje is vreemd geweest dat de jonkies niet van hem zijn? Is het een programma dat draait in de koolmeeshersenen, ook wel instinct genaamd, of weten koolmezen gewoon meer dan wij denken? In het geval van instinct zou je eigenlijk kunnen concluderen dat koolmezen kleine robotjes zijn die aangedreven worden door een computerprogramma. Compleet zinloos voor de koolmees, maar de programmeur moet er meer van weten. Russen wellicht?
Het is mij een groot raadsel hoe een koolmeesvrouw weet dat ze de bevruchting door de sukkelman ongedaan moet maken en even een nieuwe dosis genen moet ophalen bij de machoman. Hoe legt zij het verband tussen de paring en de jonkies? Er zijn natuurlijk mensen die dit soort dingen niet afvragen en het afdoen als instinct, maar dit zijn dezelfde mensen die honen als iemand zijn levensvragen laat oplossen door een geloof. Het is exact dezelfde redenering. Ik vraag me ook altijd af hoe mijn guppen weten dat ze een andere gup moeten lastigvallen en een neontetra met rust moeten laten. Ik denk dat het antwoord op deze vraag ligt verscholen in de gedachte dat een gup mij uit zou lachen om deze vraag. Als hij met mij kon praten zou hij zeggen: jij ziet toch ook het verschil tussen een mens en een aap? Tja, daar breng ik weinig tegenin.

