Ik las dat in 2011 215 mensen zich voor een aanstormende trein wierpen. Dat betekent dat het bijna elke dag ergens gebeurt. In totaal pleegden in dat jaar meer dan 1600 mensen zelfmoord. Iedereen kent wel iemand van ver of dichtbij die zelfmoord pleegde. Laatst liep ik tegen een schoolfoto aan van iemand die ik niet kende, maar waarvan ik wist dat hij zelfmoord had gepleegd. Ik bekeek de jongen extra goed om toen al een signaal te bespeuren van zijn latere daad. Maar dat is er natuurlijk niet op slechts een foto. Naïef als ik ben dacht ik het te kunnen zien. Ik vraag mij af of iemand die zelfmoord pleegde, zich in zijn vroege jeugd al iets kon voorstellen bij zo’n daad. Misschien konden zij zich net als ik helemaal niks voorstellen bij zelfdoding en kan zoiets toch omslaan.
Als jonge mensen besluiten niet verder te leven is dat triester dan als ouderen dat doen. De jongere ziet aan het eind van een lange weg het doolhof voor zich, stapt erin en geeft het zoeken op, terwijl de oudere zich, na lang dolen, realiseert dat hij de uitgang niet meer gaat vinden. Zoiets. Ik heb geen oordeel over het plegen van zelfmoord, behalve dat het triest is. Soms triest omdat niet op tijd hulp werd gevonden en soms omdat iemand niet meer geholpen kón worden en we ons erbij moeten neerleggen. Ik hoorde eens een filosoof zeggen dat zelfmoord geen oplossing was voor je probleem, omdat na de zelfmoord de opluchting niet komt. Je kunt niet meer zeggen of denken: “hè hè, daar ben ik vanaf!” Zit wat in, maar zeker is het niet. Bovendien makkelijk filosoferen. Vertel dat aan de krijgsgevangene in een concentratiekamp die zo mishandeld werd dat hij verkoos orders niet op te volgen om zo door een Duitse mitrailleur neergemaaid te worden.
Een aanstormende trein, ik kan me er niks bij voorstellen. Maar dat kan waarschijnlijk niemand die niet ondraaglijk lijdt. Tijdens of na een zelfdoding zullen er één of meerdere getuigen zijn die waarschijnlijk ook de schrik van hun leven krijgen. Waarschijnlijk heeft het slachtoffer wel iets anders aan zijn hoofd dan daar over na te denken. Het kenmerk van een nooduitgang: als je hem gebruikt, hoop je op redding, maar het is niet zo dat je er ongemerkt doorheen komt. Wat er aan de andere kant is weet je niet, maar het zal je een zorg zijn, als je maar weg kunt.



